FTM Hysterectomy / Bilateral Salpingo-Oophorectomy (BSO) in Bangkok, Thailand
การตัดมดลูกและรังไข่เป็นการผ่าตัดศัลยกรรมแปลงเพศ หญิงเป็นชาย เพื่อให้ร่างกายของชายข้ามเพศหยุดสร้างฮอร์โมนเพศหญิงจากรังไข่และหยุดการมีประจำเดือนอย่างถาวร การตัดมดลูกและรังไข่จะต้องผ่านการปรึกษาจิตแพทย์ เพื่อให้มั่นใจว่าคนไข้เป็นชายข้ามเพศอย่างแท้จริง (Female to Male Gender identity disorder)
การตัดมดลูกและรังไข่ช่วยลดลักษณะความเป็นหญิง สูตินรีแพทย์จะเป็นผู้ตัดมดลูกและรังไข่ การผ่าตัดใช้เวลาประมาณ 1-2 ชั่วโมง คนไข้ต้องพักฟื้นที่โรงพยาบาล 2-3 คืน การตัดมดลูกและรังไข่มี 4 เทคนิค ได้แก่ การตัดมดลูกและรังไข่โดยการส่องกล้อง การตัดมดลูกและรังไข่แบบเปิดหน้าท้อง และการตัดมดลูกและรังไข่ทางช่องคลอด
1. การตัดมดลูกและรังไข่แบบส่องกล้อง (Laparoscopic Technique)
การตัดมดลูกและรังไข่โดยการส่องกล้องเป็นเทคนิคใหม่ คนไข้จะมีแผลจากการผ่าตัดค่อนข้างน้อย แพทย์จะเปิดแผลโดยการทำรอยเล็ก ๆ จำนวน 3 รอย บริเวณสะดือ 1 รอย และบริเวณหน้าท้องส่วนล่างอีก 2 รอย รอยแผลจะไม่ชัดเจนมากนัก อาการเจ็บหลังผ่าตัดค่อนข้างน้อย การพักฟื้นใช้เวลาไม่นาน เมื่อเทียบกับการตัดมดลูกและรังไข่ที่หน้าท้อง
2. การตัดมดลูกและรังไข่แบบเปิดหน้าท้อง (Open Technique)
การตัดมดลูกและรังไข่แบบเปิดหน้าท้องเป็นเทคนิคที่ใช้กันทั่วไป ลักษณะของแผลจะเป็นเส้นตรง ขนาดประมาณ 4-5 เซนติเมตร เทคนิคนี้ปลอดภัย แต่การพักฟื้นหลังผ่าตัดใช้เวลาค่อนข้างนาน มีโอกาสเกิดแผลเป็นได้
3. การตัดมดลูกและรังไข่ทางช่องคลอด (V technique)
สูตินรีแพทย์จะตัดมดลูกและรังไข่ทางช่องคลอด เทคนิคนี้ไม่ทิ้งรอยแผลเป็นหลังผ่าตัด เนื่องจากไม่มีการเปิดหน้าท้อง เวลาในการพักฟื้นน้อยกว่าวิธีการอื่น อาจมีเลือดออกบ้าง
4. การตัดมดลูกและรังไข่แบบส่องกล้องโดยไร้แผล (NOTES Technique)
Natural Orifice Transluminal Endoscopic Surgery Hysterectomy & Oophorectomy คือ เทคนิคการผ่าตัดแบบใหม่ในการตัดมดลูกและรังไข่ เทคนิคนี้นำการตัดมดลูกและรังไข่แบบเปิดหน้าท้องมาผสมผสานกับการตัดมดลูกและรังไข่ทางช่องคลอด เพื่อเพิ่มความปลอดภัยในการรักษา ทุกขั้นตอนของเทคนิคนี้ทำผ่านช่องคลอด โดยใช้กล้องและเครื่องมือขนาดเล็กที่พัฒนาขึ้นสอดเข้าไปในช่องคลอด เพื่อตัดมดลูกและรังไข่ คนไข้จึงไม่มีแผลบริเวณหน้าท้อง
ข้อดีของการตัดมดลูกและรังไข่แบบส่องกล้องไร้แผล
1. ความสวยงาม เพราะไม่มีแผลผ่าตัดบริเวณหน้าท้อง โดยปกติ การผ่าตัดแบบส่องกล้องจะทำให้มีแผลขนาดเล็ก 3-4 เซนติเมตร บริเวณหน้าท้อง
2. อาการเจ็บหลังผ่าตัดน้อยกว่าการผ่าตัดแบบส่องกล้อง
3. จำนวนวันที่นอนโรงพยาบาลน้อยลง เพราะลำไส้ทำงานเร็วขึ้น
4. ระยะเวลาในการพักฟื้นน้อยกว่าเทคนิคอื่น
5. ภาวะแทรกซ้อนน้อยกว่าเทคนิคอื่น การตัดมดลูกและรังไข่ขนาดใหญ่ทางช่องคลอดแบบไม่ใช้กล้องช่วยค่อนข้างลำบาก เพราะมดลูกและรังไข่อยู่สูงจากช่องคลอด และมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น การบาดเจ็บต่อท่อไต ลำไส้ เสียเลือดมากจากการผ่าตัด เมื่อมีการพัฒนาให้สามารถผ่าตัดผ่านกล้องทางช่องคลอดได้ ทำให้แพทย์ผู้ผ่าตัดสามารถเห็นอวัยวะ และเส้นเลือดต่างๆได้อย่างชัดเจนในระหว่างการผ่าตัด จึงทำให้ลดภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้ลงได้
การเตรียมตัวก่อนผ่าตัด มดลูกรังไข่ หญิงเป็นชาย
- ปรึกษาสูตินรีแพทย์ก่อนผ่าตัด เพื่อทราบข้อมูลในการเตรียมตัว ยาที่ใช้ประจำ ตรวจร่างกาย ตรวจเลือด เอ๊กซเรย์ปอดให้พร้อม
- ผ่านการพบจิตแพทย์ เพื่อความมั่นใจที่จะก้าวสู่เพศที่เลือก
- มีสุขภาพร่างกายแข็งแรง พร้อมผ่าตัด และดมยาสลบ
- ต้องไม่อ้วนมากเกินไป BMI ต้องน้อยกว่า 30 เพราะจะเพิ่มความเสี่ยงในการผ่าตัด
- หยุดฮอร์โมนเพศ อย่างน้อย 2 อาทิตย์ก่อนผ่าตัด
- งดสูบบุหรี่ อย่างน้อย 2 อาทิตย์ก่อนผ่าตัด
- งดยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือด เช่น แอสไพริน หรือวิตามินบางชนิด เช่น วิตามินอี
- วางแผนหยุดงานเพื่อพักฟื้น งดการยกของหนัก และการขับรถที่ต้องเกร็งกล้ามเนื้อ
การดูแลแผลหลังผ่าตัด มดลูกรังไข่ หญิงเป็นชาย
- หลังผ่าตัด รับประทานอาหารอ่อน อย่างน้อย 2 อาทิตย์ เพื่อป้องกันอาการท้องอืด
- หลังผ่าตัดให้เคลื่อนไหว เดิน เพื่อให้ลำไส้กลับมาทำงานเป็นปกติเร็วขึ้น แต่ต้องไม่มาก หรือหักโหมเกินไป เพราะจะทำให้เลือดออก
- ห้ามยกของหนักหลังผ่าตัด อย่างน้อย 1 เดือน
- ใช้ผ้ารัดหน้าท้องเพื่อกระชับหน้าท้อง และลดอาการปวด อย่างน้อย 1 เดือน
- ทำแผลให้สะอาดทุกวัน
- พบแพทย์ตามนัดทุกครั้ง
ผลข้างเคียง และภาวะแทรกซ้อนที่อาจจะเกิดขึ้นได้ หลังตัดมดลูกรังไข่ หญิงเป็นชาย
- อาการปวดแผล ต้องใช้ยาแก้ปวดที่แรง
- เลือดออกในช่องท้อง หลังผ่าตัด 2- 3 วันแรก ผู้ป่วยยังต้องนอนอยู่ในโรงพยาบาลเพื่อสังเกตอาการ หลังผ่าตัด 2-3 สัปดาห์ อาจมีเลือดออกกระปิดกระปรอยจากช่องคลอดได้ เลือดจะหยุดได้เอง ต้องระวังการเคลื่อนไหว หรือมีกิจกรรมที่มีการเคลื่อนไหวมากเกินไป ถ้าเลือดไม่หยุด ให้มาพบแพทย์ทันที
- มีโอกาสผ่าตัดใหม่ถ้าเลือดไหลไม่หยุด
- แผลแยก แผลหายช้า
- แผลเป็น (ในกรณีที่เปิดแผลหน้าท้อง)
- ท้องอืดที่เกิดจากลำไส้ไม่ทำงาน
- หลังผ่าตัด อาจมีอาการเหมือนคนหมดประจำเดือนทันที เช่น ซึมเศร้า อารมณ์แปรปรวน
- ผลข้างเคียงจากการดมยาสลบ เช่น คลื่นไส้ อาเจียน มึนศรีษะ
การพักฟื้นหลังผ่าตัดมดลูกรังไข่ หญิงเป็นชาย
ต้องพักฟื้นหลังผ่าตัด ประมาณ 6 สัปดาห์หลังผ่าตัด ในกรณีที่ผ่าตัดแบบเปิดแผลหน้าท้อง แต่ถ้าผ่าตัดด้วยกล้อง จะใช้เวลาประมาณ 4 สัปดาห์ คนไข้สามารถกลับไปใช้ชีวิตตามปกติได้ แต่ต้องใส่ผ้ารัดหน้าท้องอย่างน้อย 3 เดือน
ภาพก่อนและหลังการตัดมดลูกและรังไข่
